Bo Xilai?nin sonu

Dün Çin başbakanı Wen Jiabao?nun ?ekonomik özgürlüklerin yanında siyasi özgürlüklerin de genişletilmesi gerekir; siyasi reformlar yapılmazsa ekonomik alanda elde elen kazanımlar da yitirilir, Kültür Devrimi?nin trajedileri yeniden yaşanır? demişti. Aradan daha 24 saat geçmeden piyasa ekonomine de siyasi reformlara da pek sıcak bakmayan, Mao dönemini hayranlıkla anan bir Politbüro üyesi, Bo Xilai, Chongqing parti sekreterliği görevinden alındı.

Bo Xilai

Kısa bir süre öncesine kadar Çin siyasetinin yükselen yıldızlarından olan, Chongqing?deki icraatıyla halk nezdinde desteğini artıran ve bu yıl sonunda Politbüro Yürütme Komitesi?ne seçilmesine kesin gözüyle bakılan Bo?nun bu duruma düşmüş olmasının bir görünen sebebi var, bir de daha derinde bazı uzun vadeli hesaplamalar var. Önce görünen sebepten başlayalım.

Bo, Çin?deki ?yeni sol?un önde gelen bir temsilcisi. Bu akım, piyasa ekonomisinin getirdiği olumsuzluklara dikkat çekiyor ve çözümün komünizmin yitirilmiş olan bazı değerlerine geri dönüşte buluyor. Bu bağlamda, toplumsal eşitlik öncelikli hedef olarak belirlenirken, özel sektörün ekonomideki artan payının tekrar azaltılması ve ekonomik büyümenin sadece devlet eliyle sürdürülmesi öngörülüyor. Bo, Chongqing?de bu doğrultuda bazı girişimlerde bulunmuş ve toplumsal eşitliğin yeniden tesisi amacına yönelik olarak gerçekleştirilen uygulamalardan birisi de haksız kazanç sağlayan organize suç örgütleriyle sıkı mücadele olmuştu. Bu mücadelede en büyük destekçisi ise kendi elleriyle göreve getirdiği emniyet müdürü Wang Lijun?du. 2009?da başlayan süreçte hem mafya hem de yolsuzluğa karışan kamu görevlileri ile kıyasıya mücadele edilmiş, bu süreç içerisinde kimseye bir ayrıcalık tanınmamış ve hatta rüşvet aldığı tespit edilen eski emniyet müdürü yargılanmış ve idam edilmişti. Tüm bu gelişmeler sadece Chongqing?de tüm Çin?de beğeni topladı.

Birkaç ay önceye kadar herşey çok iyi gidiyordu, ta ki Bo?nun sağ kolu Wang Lijun hakkında yolsuzluk iddiasıyla Komünist Parti Disiplin Teftiş Komisyonu tarafından soruşturma başlatılana kadar. Buradan sonra gelişmelerle ilgili kamuoyuna yansıyan haberler biraz bulanıklaşıyor, ancak anlaşılan o ki zora düşen ve tenzil-i rütbeye maruz kalan Wang, Teftiş Komisyonu?na kendisini kurtarmak için Bo?nun karıştığı bazı yolsuzluk olayları hakkında bilgi verdi ya da vermek istedi, bunun öğrenen Bo da Wang?ın yakınındaki bürokratları görevden aldı. Daha sonra hiç beklenmedik bir şey oldu ve Wang, Chengdu?daki ABD Konsolosluğu?na giderek siyasi iltica talebinde bulundu. Talebi kabul edilmeyen Wang, konsolosluğu terk eder etmez istihbarat birimleri tarafından alıkonuldu ve Pekin?e götürülerek sorgulamaya alındı. Daha sonra ne olduğu hakkında bir açıklama yok, tek resmi açıklama Wang?ın ?sağlık nedenleriyle izinde? olduğu yönünde. Bu arada Wang?ın ?Çin?in en büyük gangsteri? olmakla suçladığı Bo için ise hızlı bir düşüş süreci başlamış oldu. 8 Mart?ta Pekin?de Ulusal Halk Kongresi toplanırken 25 üyeli Politbüro?dan sadece Bo Xilai açılış oturumuna katılmadı. Dün ise Bo?nun Chongqing?deki görevinden alındığı haberi geldi.

Wang Lijun olayının faturasının Bo?ya çıkacağı belliydi. Ancak Bo Xilai?nin görevden alınması başka bir sürece daha işaret ediyor. Wen?in dünkü konuşmasında bahsettiği siyasi reform süreci ile ilgili olarak bir geçi sürecinde olunduğundan daha fazla siyasi açılım için zemin hazırlandığından bahsetmiştik. Bo Xilai?nin başına gelenler ise bu sürece gayet uygun bir gelişme olarak karşımıza çıkıyor. Komünist Parti, ekonomik refahın yanı sıra siyasi özgürlükleri de genişletecekse ve ?Kültür Devrimi?nin trajedilerinin yeniden meydana çıkmasına? mani olunacaksa, ?yeni sol? düşüncesinin bu sürece engel teşkil edebilecek uygulamalarına da mani olunması gerekiyor. Bo, Chongqing?de tam anlamıyla bir ?kızıl kültür hareketi? geliştiriyor, siyasi reform denemeleri bir yana dursun Maocu uygulamalara dönüş girişimlerinde bulunuyordu. Görülen o ki, Wang Lijun olayı, Pekin?e reform sürecindeki olası bir karın ağrısından kurtulma fırsatını verdi.

Bo/Wang meselesi neredeyse bir gerilim filmi gibi gelişiyor ve bu meselenin burada bitmediğini söylemek de mümkün. Bu arada bu ayın ilk günlerinde Chongqing?deki bazı işadamları üst düzey kamu görevlileri tarafından tehdit edildikleri, rüşvet talepleriyle karşı karşıya kaldıkları ve hatta fiziksel şiddet gördükleri iddialarıyla suç duyurularında bulunmaya başladılar. İşler gittikçe karışıyor ve bir dönem en azından belirli kesimlerce büyük beğeniyle takip edilen Bo?nun ?Chongqing modeli? tam bir bataklığa dönmüş durumda. Bu bataklığın nasıl kurutulacağını zaman içerisinde göreceğiz.

Print Friendly, PDF & Email
Bu yazı Siyaset kategorisine gönderilmiş ve , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.